Kastamonu Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Temel Kan Bakır ve Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Doğa Koruma ve Biyoçeşitlilik Yönetimi Bölümü Başkan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Mertcan Karadeniz tarafından geliştirilen SPF 25+ (25+ faktör) düzeyindeki güneş kremi, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillendi. Kastamonu ormanlarında yetişen kanlıca, ayı, reishi mantarı başta olmak üzere mantarların doğal antioksidan ve biyoaktif bileşenlerinden yararlanan öğretim üyeleri, cildi güneşin zararlı ışınlarına karşı koruyan bir güneş kremi formülasyonu geliştirdi. Üç yıllık çalışmayla geliştirilen güneş kremi, sentetik UV filtreleri kullanılmadan tamamen doğal içeriklerle hem güneşten koruyor hem de antioksidan etki sağlıyor. Bu özellikleriyle ürün, hassas ciltler için de uygun bir seçenek olarak öne çıkıyor.
Doğal içerikli güneş kremi, artan çevre bilinci ve doğal kozmetik ürünlere yönelik talep doğrultusunda sağlık ve kozmetik sektörüne katkı sunmayı amaçlıyor. Kremin SPF 50+ düzeyine çıkartılması için çalışmaların devam ettiği belirtildi.
"3 yılın sonunda güneş kremi projemizin patentini almış olduk"
Geliştirdikleri güneş kremiyle ilgili bilgi veren Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Doğa Koruma ve Biyoçeşitlilik Yönetimi Bölümü Başkan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Mertcan Karadeniz, "Günümüzün trendlerinde artık doğal ürünlere yönelim var. Bu amaçla da güneş kremlerinde kimyasal maddeler kullandığından dolayı doğal bir ürün ortaya çıkarmak istedik. Bu sebeple de kimyasalların yerine mantarların ekstrasını kullanarak koruyucu bir güneş bariyeri oluşturma fikri çıktı. Herhangi bir proje desteği olmadan, kendi çabalarımızla hallettiğimiz bir çalışma oldu ve 3 yılın sonunda da projemizin patentini almış olduk" dedi.
"Yaklaşık 28 faktör civarında bir koruyuculuğu sağladık"
Ürünün geliştirilme sürecindeki çalışmalarıyla ilgili bilgiler veren Karadeniz, "Hangi mantarları güneş kremi olarak kullanabileceğimizi tespit ettik ve doğadan bu mantarları toplamaya başladık. Daha sonra bu mantarların laboratuvar ortamında özlerini çıkarttık ve bu özleri bazı krem oluşturma aşamalarından geçirerek güneş kremimizi yaptık. Sonra patent başvurularımızı yaptık. Patentimiz Lactarius Deliciosus (kanlıca) mantarının 25 faktör güneş kremi olarak kullanımıydı. Normalde 25 ve üzeri faktörlerde bir güneş koruyucusu olarak kullanılan kremlerde birçok kimyasal madde kullanılıyor. Biz, bunu sadece mantar ekstratını kullanarak elde ettik. Yaklaşık 28 faktör civarında bir koruyuculuğu sağladık" diye konuştu.
"Prototip olan ürünümüzün üretimi için birçok firmayla görüşmekteyiz"
Kastamonu'nun doğasından ilham aldıklarını belirten Karadeniz, "Bu doğal güzelliklerin içerisinde mantarlar da yer almaktadır. Ayı mantarı, kanlıca mantarı, reishi mantarı gibi birçok mantar türü Kastamonu'da yetişmektedir. Bu mantarlardan elde edilecek ürünlerle de halkımıza bir fayda sağlamaya çalışıyoruz. Doğamızda birçok şifa bulunmaktadır. Bu şifayı da biz halkımıza sunmak üzere çalışmalarımıza devam ediyoruz. Prototip olan ürünümüzün üretimi için birçok firmayla görüşmekteyiz" şeklinde konuştu.
"Yaptığımız ürün gözlemlediğimiz literatürler arasında ilk ve tek"
Prof. Dr. Temel Kan Bakır ise, "Yıllardır mantarlar üzerine Kastamonu Üniversitesi'nde Prof. Dr. Sabri Ünal ve Dr. Öğretim Üyesi Mertcan Karadeniz ile birlikte araştırmalar yapıyoruz. Bu araştırmalar neticesinde mantarların doğal antioksidan özellik gösteren güçlü birleşikler barındırdığını gördük ve incelememiz sonucunda bu fenolik birleşiklerin UV dalga boyunda 250 nm ile 400-450 nm arasında aktif olduğunu fark ettik. 'Bunu bir güneş bariyeri olarak kullanabilir miyiz' şeklinde bir fikir uyandı. Normalde güneş kremlerinde hem fiziksel bariyer hem de kimyasal bariyerler kullanılır. Ama kimyasal bariyerler genelde sentetik kimyasallardan oluştuğu için bazı ciltler için hem alerjik hem de kanserojen etki gösterebiliyor. Dolayısıyla bu çalışmada asıl amaç doğal bir kimyasaldan yararlanarak bu UV kimyasal bariyerini oluşturabilmekti. Daha önce bununla ilgili çalışmalar özellikle çaylar üzerinde denenmiş, çay yapraklarından ve buna benzer bir takım bitkisel bilreşiklerden yapılmış. Ancak mantarlardan henüz böyle bir üretim görmedik. Genellikle ganoderma (reishi) mantar türünde birçok ürün üretilmiş ancak güneş kremi şeklinde dahi bir üretim yok. Dolayısıyla bu yaptığımız ürün, bizim gözlemlediğimiz literatürler arasında ilk ve tek" ifadelerini kullandı.
"50+ faktöre kadar çıkarabileceğimizi biliyoruz"
25+ faktör koruyuculuğu 50+ faktöre çıkartabilmek için çalışmalara devam ettiklerini dile getiren Bakır, "Bu SPF faktöründe gördük ki sadece doğal mantar ektratını kullanarak yaklaşık 15-20 faktör çıkarabiliyoruz. Aynı zamanda krem içerisinde kullandığımız bir takım destekleyicilerle, normal kremlerde de kullanılan cilt destekleyicileriyle bunun 25+ faktöre kadar çıktığını gördük. Şu anda çalışmalarımız devam ediyor. Bu çalışmalarda bu 25+ faktörü 50+ faktöre kadar çıkarabileceğimizi biliyoruz" dedi.
Çalışmaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kastamonu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hamdi Topal, Kastamonu Üniversitesi'nin bilimsel üretim ve toplumsal fayda odaklı yaklaşımına dikkat çekerek, "Üniversitemiz, bulunduğu coğrafyanın doğal zenginliklerini bilimsel bilgiyle bir araya getirerek topluma katkı sağlayan çalışmaları öncelikli görmektedir. Doğal ve çevre dostu içeriklerle geliştirilen bu patentli güneş kremi, araştırma, yenilik ve sürdürülebilirlik anlayışımızın somut bir yansımasıdır. Sağlık ve kozmetik alanında değer üreten projeleri desteklemeye devam edeceğiz" diye konuştu.