Emekli öğretmen olan İleri, 20 yılı aşkın süreyle Çanakkale Arı Yetiştiriciliği Birliği Başkanlığı görevini de yürüttü. Kalenin Sesi Gazetesi’ne konuşan İleri, arıcılık ve doğal bal üzerine önemli açıklamalarda bulundu.
Şu sıralar üretimlerini sürdürmeye devam eden İleri’nin ürettiği ballar, Erenköy Bal Evi raflarında farklı ağaç ve bitkilerden elde edilen çeşitleriyle yerini alıyor.
“Bal, doğal bir antibiyotik”
Balların doğallığını nasıl koruduklarını anlatan Cahit İleri şunları söyledi:
“Bal doğal bir ürün, doğal bir antibiyotik. Balın korunmaya ihtiyacı yok. Eğer balı çok aşırı sıcakta tutmazsanız dünyada bozulmayan, soğuk istemeden bozulmayan belki de tek gıda maddesidir. Antibakteriyel, antifungal ve antiviral özellikleri vardır. Bal aslında normal bir gıdanın ötesinde, doğal bir ilaçtır. Sürekli tüketenler, faydasını kısa sürede görür; daha az hasta olur ve sağlıklı yaşar. Bal, Allah’ın insanlara sunduğu, arıyı vasıta kıldığı çok özel bir gıda maddesidir.”
Arı ve çiçeğin “kazan-kazan” ilişkisi
Balın nasıl üretildiğini de anlatan İleri, doğadaki döngünün önemine dikkat çekti:
“Bal doğada oluşuyor. Bitkiler gövdelerinden ‘nektar’ dediğimiz tatlı bir sıvı salgılar. Çiçekler dölleme için arıya ihtiyaç duyar. Arı da nektarı almak için çiçeği ziyaret eder. Hem balı alır hem de çiçeği döllemiş olur. Yani arı ve çiçek arasında kazan-kazan ilişkisi vardır.
Arı beraberinde polen de alır ve bunu yavrularına mama olarak verir. Bitkilerin nesillerini sürdürebilmesi için tohum tutmaları gerekir. Arıların yaptığı dölleme sayesinde bu mümkün olur. Eğer arılar bitkileri dölleyemese birçok tür yok olur. Einstein’ın dediği gibi, ‘Arılar dünyadan dört yıl içinde yok olursa, dünya da zarar görür.’ Çünkü beslenmemizin yüzde 83’ü arıların desteğiyle gerçekleşiyor.”
Arıların beslenmesi üretimi etkiliyor mu?
Arıların beslenmesinin bal üretimine etkisini de değerlendiren İleri şu ifadeleri kullandı:
“Arıların beslenmesi, ne zaman ve nasıl yapıldığına bağlı. Eğer kışın yiyeceği biterse ve ölüm tehlikesiyle karşı karşıya kalırsa arıcılar destek verir. Kışın toplayamadığı balların bir kısmı kovanda bırakılır. Ancak bazen bu yetmeyebilir. Böyle durumlarda arıcı, ‘arı keki’ dediğimiz gıda maddesini verir. Ama bu bal üretmek için değil, arının yaşamını sürdürmesi içindir. Yoksa arılar ölür.”
Sahte bal nasıl anlaşılır?
Tüketicilerin en çok merak ettiği konulardan biri sahte balın ayırt edilmesidir. Ancak İleri’ye göre bu hiç de kolay değil:
“Biz bile her zaman ayırt edemiyoruz. Çünkü hile yapanlar, bala esans veya polen katabiliyor, akışkanlığını değiştiriyor. Duyu organlarımızla anlamamız zor. Bu yüzden bütün ballarımızı akredite laboratuvarlara gönderiyoruz. Dokuz parametrede ölçüm yapılıyor ve doğal olduğu kanıtlandıktan sonra kavanozlara koyuyoruz.
Halk arasında ‘bal uzuyorsa gerçektir’, ‘kibritle yakılıyor mu’ gibi yöntemler var ama bunların hiçbiri doğru değil. En güvenilir yöntem laboratuvar testleridir.”
Çanakkale’nin zengin bal çeşitleri
Çanakkale’nin iklimi ve bitki çeşitliliğinin arıcılığa büyük avantaj sağladığını belirten İleri şunları söyledi:
“Çanakkale, arılar için çok uygun bir bölge. Kışlar çetin geçmediği için arılar 10 ay çalışabiliyor. Bu da birçok bölgede olmayan bir özellik. Bölgemizde çiçek balı, çam balı, püren balı, kestane balı, bahar balı, ıhlamur ve meşe balı üretiliyor. Meşe balı için coğrafi işaret alma çalışmalarımız sürüyor. Anadolu’nun pek çok yerinde bulunmayan bu çeşitlilik Çanakkale’de mevcut.”
Bal dışında arı ürünleri
Erenköy Bal Evi’nde yalnızca bal değil, polen, propolis ve arı ekmeği (perga) gibi ürünler de satışa sunuluyor. İleri, bu ürünlerin önemini şu sözlerle anlattı:
“Bal dışındaki arı ürünleri de insan yaşamında çok özel bir yere sahip. Pandemi döneminde propolis ve polen çok ön plandaydı.
Polen, arı yavrularının besinidir. İnsan için anne sütü neyse, arı için polen odur. İçinde aminoasit, vitamin, enzim, protein, mikro elementler vardır. Propolis, bitkilerin öz sularından oluşur ve doğal antibiyotiktir. Arı ekmeği yani ‘perga’ da depolanmış, enzimlenmiş polendir. Günde 4-5 tane tüketildiğinde bağışıklığı güçlendirir.”
“Ucuz bala şüpheyle bakın”
Doğal bal almak isteyen tüketicilere uyarılarda bulunan İleri, şu tavsiyelerde bulundu:
“Çok ucuz bal satılıyorsa mutlaka şüpheyle yaklaşılmalı. Çünkü bal, emek isteyen yoğun bir üründür. Kaliteli bal ucuz olmaz. Hileli ballar insan sağlığına zarar verir. Güvenilir arıcılardan veya markalardan almak gerekir. Sivil toplum örgütlerinden veya işin uzmanlarından temin edilmesi en doğru yoldur.”
Sağlıklı yaşamın sırrı
Röportajının sonunda doğal gıdanın önemine değinen İleri şu ifadeleri kullandı:
“Boğazımızdan geçen ürünlerin doğal ve güvenilir olması gerekir. Sağlıklı gıdalar tüketmek, doktor ihtiyacımızı azaltır. Arı ürünleri başta olmak üzere doğal gıdalar, konforlu bir yaşamın anahtarıdır. Problem çıktıktan sonra doktora gitmek yerine, önlem almak için doğal ürünler tüketmek çok daha doğrudur.”