Herhangi bir ülkenin kendi para birimini, yabancı para birimleriyle değer bakımından nasıl ilişkilendireceğine dair izlediği yaklaşım, döviz kuru rejimi olarak bilinir. Her bir ülkenin tercih ettiği döviz kuru rejimi yöntemleri farklılık gösterebilir.
Döviz Kuru Rejimleri Nedir?
Yabancı dilde exchange rate regime şeklinde adlandırılan döviz kuru rejimi, farklı türleri bulunan bir uygulamadır. İlgili terim, bir ülkenin kendi yerel parasını, yabancı para birimleriyle değer açısından nasıl ilişkilendireceğine dair izlediği yöntemi açıklar. Birden çok döviz kuru rejimi türlerine rastlanır. Ülkeler bu döviz kuru rejimi yöntemlerinden herhangi birini kullanabilirler.
Döviz Kuru Rejimi Türleri Neler?
Döviz kuru rejimi türleri farklı özellikler barındırır. Bunlar:
- Para kurulu rejimi: Bu rejimde döviz rezervi karşılığında sabit kur üstünden ulusal para çıkarılır. Para arzı çerçevesindeki kontrol tam anlamıyla kaldırılır. Kamu ile özel kurumlara borç verilmez. Para tabanı tam olarak döviz rezervlerine bağlıdır.
- Kontrollü kur rejimi: Aşırı artış veya azalma hallerinde merkez bankasının müdahalesi devreye girer. Bu sayede ihale yolu ile ya da önceden ilan edilmeyen alım-satım işlemleriyle paranın değeri kontrol altında tutulur.
- Serbest dalgalı kur rejimi: Bu rejimde ulusal para değeri daimi olarak değişikliğe uğrar. Bu sistem, devlet müdahalesi olmasa da merkez bankalarının piyasadan döviz alarak ya da döviz satarak para değerini dengelemeye çalıştıkları bir uygulamadır.
- Sabit kur rejimi: Para otoritesinin yönetmiş olduğu yerel para değeri, yabancı bir para birimine sabitlenir. Bu nedenle ulusal para biriminin sabitlendiği diğer para birimiyle arasındaki değer ise parite kuru şeklinde adlandırılır.
- Peg rejimi: Bu uygulamada ulusal para, herhangi bir rezerv para birimine veya birden çok para biriminin oluşturduğu sepete bağlanır.