Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ), Trakya Üniversiteler Birliği ve Çanakkale Belediyesi iş birliğinde düzenlenen Ulaşım Çalıştayı sona erdi. Çalıştayda akademisyenler, belediye meclis üyeleri, ilgili müdürlükler, motosikletliler, engelli bireyler, öğrenciler ve farklı STK temsilcileri görüşlerini paylaşarak sorun ve çözüm önerilerini tartıştı.
Ulaşım Çalıştayı’na birçok engelli birey ve ilgili dernekler çalıştaydan çok haberdar olmadıklarını iletti. Dernek temsilcileri, kentte erişilebilirlik konusunun yıllardır ihmal edildiğini vurgulayarak toplu taşımada sesli anonslardan kaldırım işgallerine kadar birçok sorunu dile getirdi. Katılımcılar, Çanakkale’nin tüm paydaşların katkısıyla erişilebilir şehir olma yolunda ancak kalıcı ve kapsayıcı adımlarla ilerleyebileceğini söyledi.
Çalıştaya katılan, sorun ve çözüm önerilerini tartışan akademisyenler, alanında uzman isimler, belediye meclis üyeleri ve ilgili müdürlerin yanı sıra; motosikletliler, engelli vatandaşlar, öğrenciler, STK’lar görüşlerini paylaştı.
Çalıştayın İlk oturumunda, “Çanakkale kent merkezinde trafik yoğunluğuna neden olan temel faktörler nelerdir?” sorusu ele alındı. Ortaya çıkan başlıca sorunlar; otopark yetersizliği, toplu taşıma kapasitesinin düşük olması, bireysel araç fazlalığı, sinyalizasyon sorunları ve feribot kuyruğu olarak sıralandı.,
İkinci oturumda ise yaya öncelikli ulaşım ve toplu taşıma entegrasyonundaki sorunlar masaya yatırıldı. Katılımcılar; hat yetersizliği, kaldırım işgali, yaya alanı eksikliği, motosiklet trafiği ve engelli erişim yetersizliği gibi sorunların altını çizdi.
“Her birey eşit şekilde güvenle hareket edebilmeli”
Çalıştayın hedefleri arasında, tüm bireylerin eşit şekilde hareket edebileceği erişilebilir bir şehir tasarımı önemli bir yer tuttu. Kentte yaşayan her bireyin, çocuk, yaşlı, genç, engelli ya da engelsiz, kentsel planlamada dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Bu yaklaşımın yalnızca teknik bir zorunluluk değil, aynı zamanda etik, vizyon ve toplumsal empati meselesi olduğu belirtildi.
"Bu çalıştay geç kalmış bir adım"
Kaleninsesi Gazetesi olarak Türkiye Sakatlar Derneği Çanakkale Şube Başkanı Ümit Burunlular, Türkiye Görme Engelliler Derneği Çanakkale Şubesi Başkanı Emel Köybaşı ve engelli bireylerle çalıştaydan beklentilerini konuştuk.
Türkiye Sakatlar Derneği Çanakkale Şube Başkanı Ümit Burunlular, bu tip çalıştayların çok daha önce yapılması gerektiğini belirterek, birçok dernek ve sivil toplum oluşumunun davet konusunda geç haberdar edildiğini söyledi. Çalıştaylara yönelik uzun zamandır bu yönde taleplerinin olduğunu altını çizen Burunlular, Çalıştaya son anda katıldıklarını, ancak süreci desteklemek için ellerinden geleni yaptıklarını dile getirdi. Yinede yılda en az bir kez, iki kez yapılması gerektiğini belirtti.
“Avrupa şehirleri 20 yıl önce başlamış “erişilebilir şehir” olmaya”
Burunlular yurt dışı gezilerinde özellikle fark ettiği bir gözlemi paylaştı. Bazı şehirlerde özellikle kaldırım rampaları için özel bir alan ayrıldığını ve şehir sakinlerinin de empati içerisinde olduklarını özellikle belirtti. Erişilebilir bir şehir olmak, sadece teknik üst yapı çalışmaları ile değil, insanların da bu konuda empati duygularının güçlendirilmesi ve farkındalık kazanmasının da bu sürece büyük katkı sağlayacak bir gelişim olduğunu aktardı
Burunlular, “Teknik düzenlemeler kadar insanların empati duygusunun güçlendirilmesi de gerekli” dedi.
Burunlular, gittiği bir ülkedeki şehrin belediye başkanı ile görüşme fırsatı olduğunu ve bu erişilebilir kent olmak için son 20 yıla yakın çalışmaların olduğunu aktardı. Çünkü, erişilebilir şehir kavramında sadece kaldırımlar değil, binalar, kentselleşme, yolların geniş ve kullanılabilir olması gibi çok fazla faktörün birleştiğini aktardıklarını belirtti.
Başkan Burunlular, bu nedenle Çanakkale için bu çalıştayın olmasını umut vadedici bulsa da, geç gerçekleşen bir yaklaşım olduğunu aktardı. Engelli bireyler için oluşturulan alanların ancak bu alanlara park etmeyen, kaldırımları işgal etmeyen, duyarlı bireyler sayesinde işlev kazanacağını vurguladı. Işıklarda ve otobüslerde sesli bildirimlerin düzenli ve güncel olması gerektiğinin altını çizdi.
Erişilebilir bir şehir olmak Çanakkale gibi güzide bir kent için Çanakkale Belediyesi ve paydaş kurumlar için de en önemli faktörlerden biridir. Şehirler engelli, engelsiz, yaşlı, genç, çocuk, bebek her bireyin birlikte yaşadığı yerlerdir. Bir şehrin planlaması yapılırken o şehirde yaşayan tüm bireyler göz önüne alınarak dizayn edilmelidir. Tüm kentin farklı özellik ve yetiye sahip tüm bireyler tarafından uygun hale getirilmesi öncelikle bir “etik” ve “vizyon” meselesidir. Bu şehrin sakinleri genci yaşlısı, engelli bireyi hep birlikte katkıda bulunarak çözüm yolunda adımların atılması Ulaşım Çalıştayı için önemli bir gelişme olduğunu aktaran Burunlular bu çalıştaydan sonra gelecek adımları takip edeceklerini belirtti.
“Çalıştay umut vadedici ancak altyapı ve üst yapı sorunları büyük”
Türkiye Görme Engelliler Derneği Çanakkale Şubesi Başkanı Emel Köybaşı, dernekte yer alan Çanakkale Engelliler Spor Kulübü Başkanı Adem Kurt ve Dernek şube yönetim kurulu üyesi Gülşen Güneri, Gürcan Güneri ve yönetim kurulu üyesi Veli Beyaz ise Kaleninsesi Gazetesi okuyucularına yaptığı açıklamalarla bizlere bir kez daha bu şehirde engelli bireyin karşılaştığı zorlukları gözler önüne serdi.
Engelliler Spor Kulübü Başkanı Adem Kurt, şehirde kaldırım ve ulaşımın kalabalık ve düzensiz olduğunu belirtti. Kaldırımların dar olması nedeniyle yapılacak rampaların işlevsiz kalacağını söyledi. Kurt, bu Ulaşım Çalıştayı için kendilerine bir katılım talebi gelmediğini belirti. Ancak Engelliler Spor Kulübü olarak Şile’de olan şampiyonalar nedeni ile katılamadıklarını aktardı. Engelliler Spor Kulübü Başkanı Adem Kurt, Ulaşım Çalıştayının bu kent için önemli bir adım olduğunu belirtti. Ancak kent için de kaldırımların dahi dar ve kalabalık olduğunu, esnafların kaldırımları işgal ettiğini, yeni rampa yapılacaksa bile dar bir kaldırımda yapılmasının yeterli olmayacağını belirterek sözlerine başladı.
Yönetim kurulu üyesi Veli Beyaz ise Çanakkale’ye 26 yıl önce yerleştiğini o zaman bile engelli bireyler için bu şehir daha erişilebilir düzeyde olduğunu belirtti. Beyaz yaptığı açıklamada; o zaman otobüslerde sesli anonslar her durak için vardı. Kaldırımlar daha genişti şimdi daraldı. Otobüs şoförleri sesli anonsları otobüslerde “olduğu halde” açmıyorlar şeklinde düşüncelerini belirtti.
Gülşen Güneri ise otobüslerde durak isimlerini ezberlemek zorunda kaldığını belirterek, sesli anons ve durak bilgilendirme sistemlerinin acilen yeniden devreye alınması gerektiğini söyledi. Bazı duraklarda zeminde bulunan "topuz"ların yürümeyi zorlaştırdığını ekledi.
Görme Engelliler Derneği Başkanı Emel Köybaşı, bazı şehirlerde bulunan kabartılı düz çizgilerle yönlendirme sistemlerinin görme engelli bireyler için büyük kolaylık sağladığını belirterek, bu uygulamanın Çanakkale’de de hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.
"Sesli anonslar geri gelmeli, kaldırımlar genişletilmeli"
Dernek üyeleri; otobüslerde sesli anons eksikliği, otobüs sıralamasındaki düzensizlik, kaldırım işgalleri, motorlu araçların kaldırımları kullanması gibi sorunları sıraladı.
Ayrıca kadın otobüs şoförlerinin daha duyarlı olduklarını da ifade ettiler
Engelli bireyler, alınan kararların uygulanması sürecinde aktif rol almak istediklerini ve adımların öncelikle uzmanlar ve kullanıcılar rehberliğinde atılması gerektiğini vurguladı.
Çalıştaydan çıkan sonuçlar doğrultusunda erişilebilir bir Çanakkale için umutlu olduklarını ancak kalıcı çözümler beklediklerini belirttiler.