Kolesterol, hayvan hücrelerinin zarlarında bulunan ve aynı zamanda kan plazmasında taşınan, vücutta özellikle endokrin sistem ve sindirim sisteminde birtakım görevlere sahip olan yağ benzeri bir maddedir. Hayvansal kaynaklı besinlerde bulunan ve bu besinlerin tüketilmesi ile vücuda alınan kolesterol, aynı zamanda vücutta da karaciğer başta olmak üzere ince bağırsak, böbrek üstü bezleri, üreme organları gibi pek çok dokuda sentezlenebilme özelliğine sahiptir.
EN YAYGIN OLAN İKİ KOLESTEROL TÜRÜ VAR
Halk arasında kolesterol çeşidi olarak bilinen kavram aslında kolesterolü taşıyan lipoprotein çeşidinin ifade şeklidir. Bu bağlamda kolesterol taşıyan lipoproteinlerin pek çok türü olmasına karşın iyi kolesterol (HDL) ve kötü kolesterol (LDL), en yaygın olarak bilinen iki kolesterol türünü oluşturur.
İyi kolesterol olarak bilinen HDL (yüksek yoğunluklu lipoprotein) kolesterolün damar çeperlerinde birikmesini önleyerek kalp ve damar hastalıklarının oluşumunu önleme rolü üstlenir.
Kötü kolesterol olarak bilinen LDL (düşük yoğunluklu lipoprotein) ise dokudaki kolesterolü vücutta ihtiyaç duyulan bölgelere taşımakla görevlidir.
HDL ve LDL'nin haricinde diğer kolesterol çeşitleri şunlardır:
- VLDL (Çok Düşük Yoğunluklu Lipoprotein)
- Şilomikronlar
- Trigliseridler
KOLESTEROL DEĞERİ NASIL OLMALI?
Kolesterol düzeylerinin normal aralıklar içerisinde olması oldukça önemlidir. Sağlıklı olarak nitelendirilen bir bireyde kandaki LDL düzeyi 130 mg/dL'nin altında, total kolesterol 200 mg/dL'nin altında, trigliserid düzeyi 150 mg/dL'nin altında ve HDL düzeyi kadınlarda 40 mg/dL, erkeklerde ise 50 mg/dL'nin üzerinde olarak tespit edilir.
Total kan kolesterolü HDL, LDL ve toplam trigliserit miktraının yaklaşık olarak 5’te 1’ini içeren parametredir. Total kolesterolü yüksek olarak tespit edilen kişilerde LDL değeri için sınır değer, desilitrede 100 miligram olarak belirlenmiştir.
KOLESTEROL NEDEN YÜKSELİR?
Besinlerle alınan kolesterole ek olarak vücutta da kolesterol sentezi yapılır. Bu nedenle kolesterol yükselmesinin ikinci nedeni vücutta endojen kolesterol üretiminin fazla olmasıdır.
- Aşırı kilolu ya da obez olmak
- Sağlıksız beslenme alışkanlıklarına sahip olmak
- Düzenli egzersiz yapmamak
- Tütün ürünleri kullanmak
- Ailede yüksek kolesterole sahip bireylerin olması
- Şeker hastalığı
- Böbrek hastalıkları
- Hipotiroidizm
- Bel çevresinin erkeklerde 100, kadınlarda 89 santimetrenin üzerinde olması’da kolesterol riskini oluşturur..