Birçok fay hattının bulunması nedeniyle deprem kuşağı olarak adlandırılan Türkiye’de küçük depremler her an gerçekleşebiliyor. Son günlerde hissedilen ve şiddeti daha büyük olan depremler ise vatandaşı korkuturken, gözler uzmanlara çevriliyor. Yetkililerden, deprem uzmanları ve jeoloji mühendislerinden gelen açıklamalar dikkatle dinlenirken Kandilli Rasathanesi son günlerde internette en çok aratılan konu başlıkları arasındaki yerini korudu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Bölümünden emekli olan Profesör Doktor Doğan Perinçek, geçtiğimiz dönemlerde olduğu gibi bir kez daha Çanakkale için önemli açıklamalarda bulundu. Kaleninsesi Gazetesine özel açıklamada bulunan, alanında uzman Profesör Doktor Perinçek, “Bana göre şuanda Marmara kadar tehlikeli olan Bayramiç, Çan, Biga hattı. Uyarıyoruz”dedi.
“BÜYÜK DEPREMLERİN TEKRARLANMA ARALIĞI 250-300 YILDA BİR OLUR”
18 Kasım 2021 tarihinde Düzce’de gerçekleşen depreme ilişkin değerlendirmede bulunan Perinçek, “Düzce’deki 5.3’lük deprem 18 kilometre derinde oldu” dedi. 17 Ağustos 1999 yılında meydana gelen ve büyük can kaybına neden olan İzmit-Adapazarı dolaylarında gerçekleşen 7.5 büyüklüğündeki depremi hatırlatan Perinçek, “7 şiddetindeki büyük depremlerin tekrarlanma aralığı 250 yıl ile 300 yıl arasında. Bu yaşanan deprem korkutucu değil” ifadelerine yer verdi.
“DÜZCE’DE 5.3’LÜK DEPREM BİZİM İÇİN SÜRPRİZ DEĞİL”
Marmara Denizinde bulunan fay hattında yaşanan depremin ardından 250 yıldan fazla bir zaman geçtiğine dikkat çeken Perinçek, “Marmara’da her an deprem olacak diyoruz. Biz konuşurken bile olabilir. Eğer depremler 5 ya da 5,5 civarında ise bu depremlerin tekrarlanma aralığı 10-15 yılda bir olur. Dolayısıyla Düzce’de 5.3’lük deprem bizim için sürpriz değil. Aradan 10 yıl geçti. Böyle bir depremin olması doğal. Her deprem şiddetine göre tekrarlanma aralığı ortalama olarak bellidir” dedi.
“5.3’LÜK DEPREMİN TEKRARLANMA ARALIĞI 10-15 YIL”
Perinçek, “Depremlerin büyüklüğüne göre tekrarlanma aralığı değişiyor. Bu 5.3’lük depremin tekrarlanma aralığı da 10-15 yılda bir olduğu için sürpriz değil. Depremin olduğu günde söylemiştim. Artçı depremlerin devam edeceğini ve giderek küçüleceğini söylemiştim” ifadelerine yer verdi. Düzce’de meydana gelen bir depremin batıda devam eden Marmara’daki faylar üzerindeki etkisine değinen Perinçek, “Düzce için bir tehlike yok ama bu tip depremler batıya doğru devam ederse Marmara’daki fayları tetikleyebilir. Çünkü aynı fayzonu üstünde oldu” sözlerine yer verdi.
“PÜTÜRGE’DEKİ DEPREMİ TEHLİKE OLARAK GÖRMÜYORUM”
12 Kasım 2021 tarihinde merkez üssü Malatya'nın Pütürge ilçesi olan 4,7 büyüklüğünde meydana gelen depreme ilişkin ise Perinçek, “Geçtiğimi sene Elazığ'ın Sivrice ilçesinde 6.8 büyüklüğünde deprem oldu. O depremden sonra Pütürge, Malatya ve bütün bu alan etkilendi. Geçtiğimiz yıl olan Elazığ’da gerçekleşen 6.8 büyüklüğündeki depremden sonra Elazığ ve Pütürge bölgesinde 7.2’lik 6.9’luk deprem olması için en az 150 yıl geçmesi lazım. Dolayısıyla Pütürge’de olan deprem arada tekrarlanan depremlerden bir tanesi. Elazığ depreminden sonra da 5 büyüklüğünde 4 büyüklüğünde depremler olmuştu. Pütürge’deki depremi de herhangi bir şekilde tehlike olarak görmüyorum. Fakat bu depremin güney batı tarafında Çelikhan var. Burada bulunan fayları tetikleyebilir. Ama Pütürge için bir tehlike yok. Burada özel olarak belirtmekte fayda var. Adıyaman Çelikhan doktora saham. Detaylı şekilde o bölgeyi inceledim. Pütürge’de gerçekleşen deprem Çelikhan’da olacak bir depremi tetikleyebilir” ifadelerine yer verdi.
“EVET KORKUYORUZ AMA 3 GÜN SONRA UNUTUYORUZ”
Olası ve korkutan deprem riskine dair açıklamasına devam eden Perinçek, “Bizim halkımız ve yetkililer küçük depremden korkuyor ama bir türlü tedbir almıyorlar. Bunu unutmamak lazım. Evet korkuyoruz ama 3 gün sonra unutuyoruz. Hem halkımızın alacağı tedbirler var hem de yetkililerin alacağı tedbirler var.Sadece belediyelere sormuyorum. AFAD başta olmak üzere yetkililere soruyorum. Yıllardır sesleniyorum. 2,5 yıldır AFAD’a gidin ve köylere eğitim yapın diyorum. Bu senin görevin. AFAD’dan bir hareket görmüyorum. Muhtarları çağırarak bir sunum yaptılar. Ama muhtar gidip köylüye anlatmıyor. Her ufak deprem olduğunda Çan tarafındaki insanlardan ‘Hocam ne yapacağız’ diye mesaj alıyorum. AFAD bir günde 3 köy dolaşır. Bu ilk yapılması gerekenlerden. Maliyeti yok. Köylü bu açıklamalardan sonra tedbir alabilir. Mesela ‘yatağının yanına sandık, yanına kapanacağın bir koltuk’ koyabilirler. Bir dönem yanlış bir bilgi vardı; ‘masanın altına girin’ şeklinde. Masanın altına girmek değil, masa çeliktense yanında durmak gerekiyor” sözlerine yer verdi.
“MARMARA KADAR TEHLİKELİ OLAN BAYRAMİÇ, ÇAN, BİGA HATTI”
Çanakkale’de olası bir depreme dair uyarılarda bulunan Perinçek, “Çan, Bayramiç, Biga’ dan Ayvacık’a kadar uzanan hat boyunca çok aktif olan faylar var. Çan’daki fay hattı 284 yıldır herhangi bir deprem, aktivite göstermemiş. Bayramiç’teki fayın kaç yıl önce deprem yarattığını bilmiyoruz. Belki de 500 yıl. Bana göre şuanda Marmara kadar tehlikeli olan Bayramiç, Çan, Biga hattı. Uyarıyoruz” sözlerinin altını çizdi.
“ALÜVYON EN TEHLİKELİ ZEMİN”
Deprem hattının Çan ilçesinin içinden geçtiğine dikkat çeken Perinçek, “Bu fayın olduğu yerde dere yatağı var. Dere yatağında alüvyon var. Ve alüvyon üzerinde de bir sürü bina var. Kayalar üzerinde, yamaçlarda olan binalar eğer kurallara uygun yapıldıysa sağlam kalabilir. Belediye binası dahil alüvyon üzerinde. Çan’da 6 üzerinde gerçekleşecek bir depremde Belediye binası da yıkılabilir. Alüvyon en güvenilmeyen zemin. O zeminde bir deprem olduğunda zemin sıvılaşması olacak, bina toprağa gömülecek ya da yan yatacak” dedi.
“BELEDİYE ALÜVYON ÜZERİNE İNŞA İZNİ VERMESİN”
Çanakkale’nin zemin yapısı hakkında bilgi veren Perinçek, “Çanakkale’nin yüzde 60’ı 70’i alüvyon üzerine inşa edilmiş. Burada yapılan binaların alüvyon zemine uygun malzeme ve teknikle yapılması lazım. Mümkün olduğu kadar alüvyon zeminde inşa izni verilmemesi lazım. Çanakkale’nin sağlam zeminleri var. Örneğin Kepez’in bir kısmı sağlam. Ama Kepez’in batısına doğru limana doğru gittiğimizde alüvyon var. Oradan da kaçmak lazım. Kepez Belediyesi, Çanakkale Belediyesi alüvyon üzerine inşa izni vermesin. Şuanda Çan’a giden yolunun sağ tarafına bir sürü bina yapıldı. Bu binalar alüvyon zemine uygun yapıldıysa problem yok. Mesela Bayraktepe’denKaracaöğren köyüne doğru olan bölgenin zemini sağlam. Alüvyon üzerinde yapılan binanın maliyeti de yüksek olur. Maliyeti yüksek bir bina yapmaktansa sağlam zeminde inşa edilebilir” diye konuştu.
“UYARILARIMIZ DİKKATE ALINMIYOR”
“Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Terzioğlu Yerleşkesinin Çanakkale Merkeze olan kısmında heyelan tehlikesi var. Oradan kaçmak gerek. TOKİ’nin olduğu yer; hastaneye kadar, sağlam zemin üzerinde” sözlerine yer veren Perinçek, “Çanakkale de nerede heyelan nerede deprem tehlike bilinen bir şey. Ama uyarılarımız dikkate alınmıyor. Örneğin bazı yerlerde de binanın yarısı alüvyon üzerinde yarısı sağlam zemin üzerinde. Bunlarda çok tehlikeli binalar. Binanın bir köşesi farklı davranacak diğer köşesi farklı davranacak. Binanın yıkımı kolaylaşacak. Bu tip alanlarının yeşil alan yapılması lazım. Bunları daha öncede anlattım. Kimse sormadı. Belediye zemin etüdü yaptı diyorlar. Ama hikaye. Ama en önemli konuları gözden ırak tutuyor” diye vurguladı.
Damla YELTEKİN