Kur ve enflasyona bağlı olarak son zamanlarda birçok ürüne zam geldi. Ham madde temininde yaşanılan zorluklar ve döviz kurundaki rekor artışlar sonrası fiyatlama yapılamamasından kaynaklı zirai ilaç ve gübre satışları durdu. Ziraat Mühendisi Ali Osman Şahin, gübre fiyatlarındaki hızlı artışın tarlaya kıtlık olarak yansıyacağının uyarısında bulunarak, “Bu şartlarda tarım yapmak gerçekten çok zor. Devletin, çiftçiye destek vermesi lazım. Aksi taktirde kıtlık bekliyoruz” dedi. Çiftçinin üretim için gücü kalmadığına dikkat çeken Şahin, “Toprağımız var, insan gücümüz var, bunu yapabilecek kabiliyetimiz var. Ama bunu yapacak maddi gücümüz kalmadı. Çiftçinin maddi gücü kalmadı. Çiftçi tarım kredilerinde, bankalarda hepsi borç batağında. Devletin üreticilere, ürün bazında destek vermesi gerekiyor. Tarlaya, toprağa gübre-mazot desteği değil de üretilen ürün bazında destek verseler, üreticiye teşvik olur. Bu sistem, diğer türlü toprak ağalarına destek oluyor. Çok arazisi olan devletten daha çok destek alıyor, az arazisi olan üretim yapmaya çalışan çiftçi desteklemeden daha az faydalanıyor” dedi.
Şahin, “Her ürüne gübre gerekiyor. Gübre fiyatlarındaki artıştan sonra çiftçi ya gübreyi daha az kullanacak ve verim düşecek. Ya da daha ucuz, bitkiye faydası daha az olan gübreyi kullanacak. Bu da yine verim kaybına neden olacak” sözlerinin altını çizdi.
“Çiftçi daha az maliyetleri olan tarla bitkilerine yönelmeye başlayacak. Sebzeden uzaklaşarak mecburen mısır, yoncaya gibi ekimlere yönelecekler. Verim kaybı olacak, rekolte düşecek. Kıtlık olacak. Bütün ürünler, aşırı derecede pahalılaşacak” sözlerine yer veren Şahin “Kurumu tarıma yönelecekler. Buğday bile ekiyorlar ama buğdaya üre gübresini nasıl atacağız diye düşünüyor. Üre gübresinin geçen yıl fiyatı 110-115 lira iken bu yıl 700 liraya. Zam yüzde 700’e tekabbül ediyor. Buğday için üre olmazsa olmaz. Buğdaya üre atılmazsa büyük bir verim kaybı olacak. Çiftçinin hepsi zarar edecek. Üre gübresini alsa, tarlasına atsa, ürünü hasat ettiğinde kaça satacağını bilmiyor. Çiftçinin gübreyi alacak durumu yok. Bizim için çıkmaz bir durum var. Bizde nasıl olacak diye düşünüyoruz” dedi.
“Geçen sene 80-90 lira olan yem bu sene 200 lirayı buldu”
Şahin, tarlalarda farklı ekin ekilme ihtimalinin güçlü olduğunu vurgulayarak, “Mısır ve yonca hayvan yemi için önemli. Biraz daha onlar ekilir ama hayvancılığa dönüş olmaz. Yem de pahalı. Geçen sene 80-90 lira olan yem bu sene 200 lirayı buldu. İnsanlar yem almamak için mısırı, yoncayı daha fazla, ot ürünlerini daha fazla ekimini yapacak ki yem almadan işi kurtarma derdine düşecek” ifadelerine yer verdi.
“Domates, biber dikenler azalacak. Çoğu sebze dikimi yapan çiftçi bırakmak zorunda kalacak. Her şeyin maliyeti 2-3 kat arttı, gübre fiyatları 5-6 kat arttı” sözlerine yer veren Şahin, özellikle yaş sebzenin ekim alanının daralacağına dikkat çekti.
“Hammaddede büyük sıkıntı var”
Gübre fiyatındaki hızı artışın nedenlerine değinen Şahin, “Dünyanın tamamında gübre fiyatlarında artış var. En büyük nedeni de hammadde. Hammaddede büyük sıkıntı var. Çin hammaddenin üretimini yavaşlattı. Dışarıya satışını yasaklattı. Çin’in gübre satışını azaltmasının yanı sıra Türkiye’de dolar kuru üzerine gelince; gübre birden bire yüzde 500-700 zamla piyasada gübre yer buldu” dedi.
“GÜBREYE HER HAFTA ZAM GELİYOR”
“Çiftçinin önümüzdeki dönemde kullanacağı, en önemli gübre üre. Üre gübresi geçen sene 115 liraydı. Bu sene 700 ve her hafta zam geliyor. İlerde, buğday zamanı 800-900 olabilir” ifadelerine dikkat çeken Şahin, “Tahıl gurubunda üre gübresi 1 defa kullanılırken yeşil sebze de mısırda 3-4 defa kullanılır. Üre gübresi mısırda da çok kullanılır. Mısırdan verim alabilmek için, 1 dönüm mısıra 50 kilo üre vermek gerekir” diye belirtti.
“BU ÜLKEYE YANSIYACAK”
“İnsanlar kendi gübrelerini hayvan gübresiyle, tavuk gübresiyle yapar. Çiftlik gübrelerini sulandırıp toprağa atar. Bu kıtlığı getirir. Verim kaybı olur. 1 yılda bir çiftçi ortalama 7 ton 8 ton verim alıyor. Böyle bir şeye girdiğinde alacağı verim 3-4 ton olur. Bu sefer ürün pahalılaşır, kıtık olur. Bu ülkeye yansıyacak” sözlerine dikkat çeken Şahin, “gübre fiyatlarının düşmesi hammadde ile ilgili. Düşer ama ne kadar düşer? Dolar, ulaşım hepsi etkiliyor. Yakıta, mazota ne kadar zam geldiğini de görüyoruz. Üre LPG’den üretilen bir malzeme. Doğalgazdan üretilen azottan olan bir gübre. Çok düşeceğini sanmıyorum. Devlette kendine zam yapıyor. Her şeye zam geldiğinde bu piyasaya da yansıyor. Her şeyin maliyeti arttığında gübre fiyatı düşer mi? Düşmez. Biz düşsün istiyoruz. Bu şartlarda tarım yapmak gerçekten çok zor. Devletin, çiftçiye destek vermesi lazım. Aksi taktirde kıtlık bekliyoruz” sözlerinin altını çizdi.
“ÇİFTÇİ, ÜRÜN BAZINDA DESTEKLENMELİ”
Şahin, “Bereketli toprakları işleyecek gücümüz kalmadı. Toprağımız var, insan gücümüz var, bunu yapabilecek kabiliyetimiz var. Ama bunu yapacak maddi gücümüz kalmadı. Çiftçinin maddi gücü kalmadı. Çiftçi her yerde borç batağında. Tarım kredilerinde, bankalarda hepsi borç batağında. Devletin üreticilere, ürün bazında destek vermesi gerekiyor. Tarlaya, toprağa gübre-mazot desteği değil de üretilen ürün bazında destek verseler, üreticiye teşvik olur. Diğer türlü toprak ağalarına destek oluyor, bu sistem. Çok arazisi olan devletten daha çok destek alıyor, az arazisi olan üretim yapmaya çalışan çiftçi desteklemeden daha az faydalanıyor” dedi.
Damla YELTEKİN