Efsanelerin şehri Çanakkale mitolojik öyküleri odak noktalarından biri. Bun yanı sıra jeopolitik konumu nedeniyle Çanakkale hem çok istenilen hem uğruna daima savaşılmış topraklara sahip.
Çanakkale denildiğinde ilk akla başlıklar arasında, Çanakkale Savaşı, Troya Savaşı ve bin yıllardır insanların evi olan toprakların mitolojik öyküleri akla geliyor. Çanakkale’nin farklı konularda yüzyıllarca dilden dile dolaşan hikayelerine her geçen gün başka hikayeler de eklenmeye devam ediyor. Çanakkale şehrinin kaderini belirleyen toplumsal olaylar, ‘Aşklar, Savaşlar, Kahramanlar ve Çanakkale’ isimli kitapta yazıyla buluştu. Yapı Kredi Yayınları tarafından ilk baskısı Ocak 2013 tarihinde çıkan kitabı Tahsin Aydoğmuş resimledi.
Homeros’un İlyada destanı sayesinde dünyaca ün kazanan Troya ve Troya Savaşı dillerde dolaştı. Çanakkale topraklarının unutulmaz efsaneleri arasında jeopolitik konumu da önemli bir yere sahip. Çanakkale Boğaz’ının geçiş yolu olması nedeniyle aynı zamanda askeri önemini de daima sürdürdü. ‘Aşklar, Savaşlar, Kahramanlar ve Çanakkale’ kitabı, Yapı Kredi Yayınları'nın diğer şehir monografileri gibi, Cumhuriyet'in devraldığı ve yüzyıllara yayılan büyük kültür mirası üzerine odaklanıyor.
FARKLI KONULAR TEK KİTAPTA
Çanakkale dendiğinde, akla ilk gelen konulardan biri de efsanelerdir. Bir şehre kimliğini kazandıran binlerce yıl öncesine giden tarihine, kültürüne dayandığının en çarpıcı örneklerinden birdir. Çanakkale’ye özgü farklı konu ve disiplinleri içinde barındıran, ‘Aşklar, Savaşlar, Kahramanlar ve Çanakkale’ kitabında kültürel miras yazılı olarak yer alıyor. Farklı devir ve dönemlere dair bilgilerin bulunduğu kitapta ne adalar unutuldu ne de Tümülüsler.
Farklı uygarlıklara ev sahipliği yapan Çanakkale’ye dair Roma kültüründen, Troya efsanesine, Gelibolu Mevlevihane’sinden Smintheus Kutsal Alanı'na kadar birçok kültür tabakasına yer verildi. Soyut kültürel miras örneklerinden deve güreşlerine, nüfusun niteliğine dair sosyal konulara da değinildi. Halı sanatından, Antik Yunan Sanatına farklı konuya yer verilen kitapta Çanakkale’nin eşsiz doğası da yer buldu.
DÜNYANIN TANIDIĞI ŞEHİR
Kitap tanıtım programında, ‘Homeros'un İlyada destanı sayesinde Çanakkale Boğazı, Troya ve Troya Savaşı yüzyıllarca dilden dile dolaşmış. Bütün bu efsanelerin koynunda şekillenen Çanakkale için "geçiş-geçit" kelimeleri, aslında tarih boyunca şehrin kaderini de belirleyen anahtar kelimeler olarak çıkar karşımıza. Bir geçiş-geçit şehri olması, Boğazlar'ı nedeniyle askerî öneme sahip olmuş şehrin merkezi de, Fatih Sultan Mehmed döneminde kale yapılmasıyla kurulmuş. Şehrin bir su ve geçiş yolu olması, bir yanıyla şehre bir uçuşkanlık, bir elle tutulmazlık özelliği vererek, başat ve baskın bir kültür-gelenek ağının kurulmasına engel olmuş. Diğer yandan bu özellik, Çanakkale'deki yerleşim kültürünü irdeleyen İsmail Erten'in yazısında belirttiği gibi bir zenginlik de sayılır’ cümlelerinin yer alması da boşuna değil.
Kitapta Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden birçok akademisyenin makaleleri yer alıyor. ‘Aşklar, Savaşlar, Kahramanlar ve Çanakkale' kitabında Veysel Tolun baştan başa bir şehir turu yaptırarak bütün ilçeleri gezdirirken, Çanakkale Arkeoloji Müzesi'nin bebekleri üzerine de bir yazısı yer alıyor. Rüstem Aslan ‘Çanakkale'de Adalı Olmak’ ve ‘Mitolojiden Arkeolojiye Bir Şehrin Öyküsü: Troya’ yazısını kaleme aldı. Göksel Sazcı, Troya hazineleri ve Maydos Kilisetepe Höyüğü'nü yazarken, Nurettin Arslan Assos'u, Cevat Başaran Parion'u, Coşkun Özgünel Smintheus Kutsal Alanı'nı, Turan Takaoğlu Smintheion prehistorik yerleşimini, Davut Kaplan, Smintheion Roma Hamamı'nı anlatan yazılarıyla kitapta yer aldı. Musa Tombul Çanakkale bölgesindeki anıtsal tümülüsleri kaleme aldı. Melih Duygulu, ‘Çanakkale İçinde Aynalı Çarşı’ türküsünün hikayesini yazdı. Halide Okumuş seramiklerin diliyle Çanakkale'yi yazdı. Eşref Bülent Ayvacık halılarını, Ekrem Işın Gelibolu Mevlevihanesi'ni, Ali İşmen Çanakkale'deki balıkçılık kültürünü, Turan Takaoğlu yel değirmenlerini, Vedat Çalışkan deve güreşlerini, Mithat Atabay şehir nüfusunun niteliğini ve göçleri, Kenan Mortan-Osman S. Arolat ekonomisini ve Serhan Oksay ise doğasını anlattığı yazılarıyla kitaba farklı katmanlar kazandırdılar.
Filiz Özdem'in hazırladığı, Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkan Aşklar, Savaşlar, Kahramanlar ve Çanakkale kitabında Çanakkale şehri, Tahsin Aydoğmuş'un objektifinden hayat buldu.