Troya’nın mitolojik atmosferini yansıtan bu özel bitki, halk arasında “yüksükotu” olarak bilinen türün Çanakkale’ye özgü bir akrabası. Mor ve sarı tonlardaki çan şeklinde çiçekleriyle dikkat çeken Troya Yüksükotu, aynı zamanda geçmişten bugüne uzanan şifalı yönleriyle de öne çıkıyor.
Tıp Tarihine Damga Vurdu
1700’lü yıllarda İngiliz hekim William Withering, yüksükotu özlerini kalp hastalıklarının tedavisinde kullanan ilk isim oldu. Bitkinin yapraklarında bulunan bazı bileşikler günümüzde de kalp rahatsızlıkları için ilaç yapımında kullanılmaya devam ediyor. Ancak uzmanlar, bitkinin doğrudan tüketilmesinin toksik olduğunu vurguluyor.
Hatta Charles Darwin’in büyükbabası Dr. Erasmus Darwin, yüksükotunun iyileştirici etkilerini şiirlerinde dile getirmişti. Bu yönüyle Troya Yüksükotu yalnızca Çanakkale’nin değil, dünya bilim ve kültür tarihinin de dikkatini çekiyor.
Çanakkale’ye Özgü Güzellik
Troya Yüksükotu, adını aldığı antik kentin izlerini günümüze taşıyor. Çiçeğin efsanelere konu olan “tilki eldiveni” adlandırması da oldukça ilgi çekici: İskandinavya’da perilerin tilkilere çiçek çanlarını çalmayı öğrettiğine veya tilkilerin bu çiçekleri ayaklarına geçirerek sessiz adımlar attığına inanılırdı.
Galler’de ise bu bitki, “Goblin Eldivenleri” olarak anılmış, çiçeklerinin giyen kişiye büyülü güçler verdiği söylenmişti. Troya Yüksükotu, bu masalsı anlatıların Anadolu’daki nadir temsilcilerinden biri.
Çanakkale’de Korunması Gerekiyor
Mayıs-Haziran aylarında çiçeklenen Troya Yüksükotu, Kazdağları ve Troas bölgesi başta olmak üzere Çanakkale’nin doğal alanlarında görülebiliyor. Ancak hem endemik oluşu hem de habitat kaybı nedeniyle korunması gereken türler arasında yer alıyor.
Çanakkale’deki doğa severler ve bilim insanları, Troya Yüksükotu’nun yalnızca botanikçiler için değil, bölge turizmi ve kültürel mirası için de değerli bir simge olduğuna dikkat çekiyor.