Türkiye İsveç'in NATO'ya katılmasını onaylamasının ardından F-16 satışları gerçekleşecek mi? sorusu en çok merak edilenler arasında. Litvanya'da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi'nin ardından gözler ABD Kongresi'ne çevrildi. Türkiye'ye F-16 satışları ABD Başkanı Joe Biden tarafından desteklenmesine rağmen ABD Kongresi farklı sebeplerle F-16 satışını reddediyor.
Peki Türkiye F-16'ları alabilecek mi? Süreç nasıl işliyor? Detaylar haberimizde.
Gözler ABD Kongresinde
ABD Kongresi, İsveç’in NATO vizesi almasının ardından Türkiye’ye F-16 satış konusunu yeniden değerlendirecek.
Türkiye’nin, İsveç’in NATO üyeliği için onay vermesi, ABD ile F-16 satışı konusunda yeni bir süreci başlattı. ABD Başkanı Biden, Türkiye’ye F-16 satışını destekliyor ancak ABD Kongresi, bu konuda çekimser davranıyor. NATO Liderler Zirvesi’nde Türkiye ve İsveç arasında sağlanan işbirliği, Kongre’nin tutumunu yumuşatabilir. ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Türkiye’ye F-16 satışının sürdüğünü açıkladı. ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Bob Menendez ise, kararın önümüzdeki hafta verilebileceğini belirtti. F-16 satışının zamanlaması, henüz netleşmedi.
F-16 Satış süreci nasıl işliyor?
Amerika Birleşik Devletleri'nde ABD Kongresi, Başkan'ın kararı dışında başka ülkelere silah satılma konusunda karar merkezidir. ABD yasalarına göre bir ülkeye askeri silah vermek için Kongre’nin buna karşı çıkmaması lazım.
Peki süreç tam olarak nasıl işliyor?;
- 14 milyon dolarlık veya daha fazla askeri silah satışı yapılacaksa, bunun 30 gün önce Kongre’ye söylenmesi lazım.
- ABD Dışişleri Bakanlığı, satışla ilgili resmi bildirim yapmadan önce 20-40 gün arası Kongre’nin ilgili komitelerine bilgi veriyor.
- Bu bilgiler, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın resmi bildirim öncesi Kongre komiteleriyle görüşmesine olanak tanıyor.
- Bu görüşmelerde Kongre komiteleri, satışla ilgili sorunlarını anlatıyor, ABD Dışişleri Bakanlığı da sorunları çözmek için süreyi uzatabiliyor.
- ABD Dışişleri Bakanlığı satışı onayladıktan sonra ve gerekli izinleri aldıktan sonra Savunma Güvenliği İşbirliği Dairesi (DSCA) Kongre’ye resmi bildirim yapıyor.
- Resmi bildirimden sonra 30 günlük süre başlıyor.
- Kongre, resmi bildirimden sonra silah satışını durdurmak için ortak bir karar alması lazım. Bu karar alınmazsa satış devam ediyor.
- Kongre ayrıca normal yasama işlemleri içinde de satışı durdurabilir ya da değiştirmeye zorlayabilir.
- ABD Başkanı da “acil durum” olduğunu söyleyerek satışın incelenmesini engelleyebilir ve “ulusal güvenlik çıkarları” için satışın hemen yapılmasını isteyebilir.
ABD Senatörlerinden Biden'a mektup; "Türkiye İsveç'e onay vermezse, F-16 verilmeyecek"
ABD’de Cumhuriyetçi Parti ve Demokrat Partiden 27 senatör, Şubat ayında Biden’a bir mektup yolladılar. Mektupta, Türkiye’nin İsveç ve Finlandiya’yı NATO’ya almasını istediler. Aksi takdirde Türkiye’ye F-16 verilmeyeceğini söylediler. Mektupta, “Türkiye, (İsveç ve Finlandiya’nın) NATO’ya girmesine izin verirse Kongre, F-16 satışını düşünebilir. Ama bunu yapmazsa, bu satışa karşı çıkarız” dediler. ABD Kongresi, Biden’a gönderilen mektupla, Türkiye'ye F-16 satışı ile iki İskandinav ülkesinin NATO'ya katılımını ilk kez açıkça ve doğrudan ilişkilendirmişti.
ABD Kongresi'nin Türkiye'ye F-16 satışına ilişkin tutumu nedir?
ABD Kongresi’nin Türkiye’ye F-16 satışına karşı tutumu, oldukça çekimser ve eleştirel. ABD yasalarına göre, ABD Başkanı’nın Türkiye’ye F-16 satışını onaylaması için Kongre’nin karara itiraz etmemesi gerekiyor. Ancak Kongre, Türkiye’nin Rus yapımı S-400 füze savunma sistemi alması, İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğini engellemesi ve Yunanistan ile yaşadığı gerilimler nedeniyle F-16 satışına sıcak bakmıyor. ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Bob Menendez, Türkiye’ye F-16 satışına şiddetle karşı olduğunu açıkladı. Kongre, F-16 satışını durdurmak veya değiştirmek için ortak bir karar alabilir ya da normal yasama işlemleri içinde bir yasa çıkarabilir. ABD Başkanı ise “acil durum” olduğunu belirterek Kongre’nin süreci engellemesini önleyebilir.