Kantincilerin pandemiden çok etkilendiğini belirten Çanakkale Kantin İşletmecileri Esnaf Derneği Başkanı A. Aziz Asan; “Geçen sene 13 Mart’ta okullar kapatıldı ve kapatıldığından beri gerçekten çok zor bir haldeyiz. Ekonomik olarak çok güç durumda olan arkadaşlarımız var. Ev kiraları birikmiş arkadaşlarımız var. Şöyle bir düşünürseniz bir yıl çalışmadan geliri olmadan ev geçindirebilmek imkânsız. Esnafımız gerçekten çok zor durumda. Devletin verdiği bir 25 bin lira destek kredisi vardı. Bunların ödemelerini Ocak ayına kadar aldılar. Aralık ayından sonra da 6 ay ertelediler. Yani insanlar sağdan soldan aldıkları borçlarla geçinmeye çalışıyorlar. Okullar açılınca tabii ki bu borçlarda birikiyor. Yarın öbür gün diyelim ki normalleşmeye geçildi. 2021’in Eylül ayında okullar tam kapasite açılsa bile bu insanlar en az 2 sene bu borçlarını ödeyemezler. Eşten dosttan borçlarla geçinmeye çalışan insanların kredi kartları patlamış durumda, kredilerini ödeyemiyorlar. Hatta geçen gün bir kantinci arkadaşım çocuğuma bir kilo süt alamıyorum diyerek beni aradı” dedi.
“Pandemiden dolayı ihaleler yapılmıyor”
Kantin ihaleleri hakkında da bilgi veren Başkan Asan; “Şu anda ihaleler durdurulmuş vaziyette. Bütün sözleşmeler de donduruldu. Daha önce 2012 yılında biz Bakanlıkla beraber Okul Aile Birliği yönetmeliği çıkartmıştık. Orda ki maddelerimiz de bu tarz olaylarda kira sözleşmelerimiz donduruluyor. Mesela beş yılda bir yeniden komisyona girerken bu çalışmadığımız süreler 5 yılın üzerine eklenecek. Bir de pandemiden dolayı sözleşmesini fesheden arkadaşlarımız var. Daha önce tek taraflı sözleşme feshedenler 1 yıl ihaleye girememe cezası alıyordu. Ancak pandemiden dolayı feshedenler ceza almıyorlar yani yeniden ihalelere girebilecekler” diye konuştu.
“1 Mart bizim için umut ışığı değil”
Okulların kademeli olarak yüz yüze eğitime geçmesinin kendilerine pek de katkı sağlamayacağını öngören Başkan Asan; “1 Mart’tan itibaren8. ve 12. Sınıflar eğitime başlayacak ama Pazartesi-Salı yarısı Çarşamba tatil, Perşembe-Cuma da diğer yarısı gelecek öğrencilerin. Zaten son sınıflarda ortalama 100-130 kişi gibi bir öğrenci sayısı var. Bir de devamlılık zorunluluğu olmadığı için bu yarıya düşecek. Bu duruma bakıldığında 20 tane öğrenci belki geliyor. Yani kantinci kantini açmasıyla bir kâr elde edemiyor. O kadar kişiyle ne kazanabilirsiniz ki? İlkokullarda bütün öğrenciler geliyor ama bunlarda öğleye kadar okullara geldikleri için yine bir getirisi olmuyor. Mesela bir ilkokul kantincimiz ile geçen sene ekim ayında8 gün kadar bir kantini açmıştık. Kişi hiçbir kazancı olmadığı için sözleşmesini feshetti” şeklinde konuştu.
“Kantinler hijyen kurallarına hazır”
Kantinlerde pandemiden önce de tüm hijyen kurallarına uyulduğunun vurgusunu yapan Başkan Asan; “Kantinler zaten pandemiden önce de çok sıkı denetlendiği için eldiven ve maske kullanıyorduk. Bir tek dezenfektan yoktu. Yani hijyen kurallarına zaten uyuyorduk. Şu anda da dezenfektan olarak mesafe olarak bu ayarlamayı yapıyoruz. Az kişi geldiği için öğrencilerin hepsi birden teneffüste yığılma yapmıyor. Zaten gelecek öğrenci yok, gelen de 3-5 tane onlara da mesafe kuralları koyarak ve dezenfektanlarımızla birlikte hazırladık okullarımızı” dedi.
“Kantin ürünlerine %70 oranında zam geldi”
Her ürüne gelen zammın kantin ürünlerini de ciddi oranda etkilediğini söyleyen Başkan Asan sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Biz Çanakkale Kantinciler Derneği olarak ürünlerimizde toplu bir alım yapıyorduk ve bu yüzden indirimli alıyorduk. Ağustos ayında bazı firmalar ile okullar açılacak gibi görüşmeler yapmıştık. İhale şeklinde indirimli görüşmelerde bulunmuştuk. Ancak okullar açılmadığı için anlaşma sürecine geçemedik. Şimdi ise ürünlere %70 oranında zam gelmiş durumda. Örneğin dün ben bir su firması ile görüştüm. O zaman görüştüğümüz fiyat ile şimdi ki görüştüğümüz fiyat arasında koli bazında 7 TL fark var. Biz de mecburen bu zamları yansıtmak zorunda kalacağız. Çünkü aldığımız fiyatın altında satma şansımız maalesef yok.”
“Bir yıldır verilen destek sadece 4500 TL”
Kantin esnafına verilen desteğin yeterli olmadığını kaydeden Başkan A. Aziz Asan; “Sadece Çanakkale değil Türkiye çapında kantinci esnafı gerçekten çok zor durumda. Kafeler restoranların hiç değilse bazıları paket servis şeklinde çalışıyor. Ancak kantinler 13 Mart 2020’de bir kapatıldı ve o süreçten beri hiç çalışmıyor. Destek için müracaat ettik. Esnaf Odaları Birlik Başkanı Ünal bey ile görüştük. Ben bir de Türkiye Kantinciler Federasyonu ikinci başkanıyım. Federasyon olarak bakanlıklarla sürekli Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Tarım Bakanlığı Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı olmak üzere iletişim halindeyiz. Desteklerle ilgili taleplerimiz olmuştur. Fakat destek bilindiği gibi bütün esnafa aynı şekilde çıktı. Sadece Çanakkale’de 3 ay verilmek üzere 1000 TL destek 500 TL de kira desteği olarak verildi. Esnaf Odaları bağlı olduğu esnafına 3 ay 100 TL verdi. Başka da hiçbir desteğimiz olmadı. En son çıkartılan pakette ki ciro desteğinde de bizi ilgilendiren bir şey yoktu. Çünkü bizim kantin cirolarımız öyle zaten milyonlar değil. Haliyle ondan da faydalanamadık. Mesela bazı illerde belediyeler yardım yapıyordu, biz Çanakkale Belediyesi’ne müracaat ettiğimizde bunu yapamayacağını söyledi. Kısaca kantincilere sağlanan desteği yıllık olarak toplamda 4500 TL diyebiliriz” ifadelerini kullandı.
Özden Nur ÖZDEN