Pandemi sürecinde karşılaştıkları sorunlar ve yürüttükleri faaliyetler hakkında bilgiler veren Çanakkale Belediyesi Zabıta Müdürü Mustafa Ada esnafın her zaman yanında olduklarını belirterek; “Onlar için yapabileceğimiz bir şey olduktan sonra her zaman elimizden geleni yapmaya hazırız” dedi.
Çanakkale’de pandemi sürecinde yürüttükleri faaliyetler hakkında konuşan Zabıta Müdürü Mustafa Ada;“Bu süreçte en çok denetim faaliyetlerine yer verdik. Çünkü Bakanlık belirli günlerde belirli saatlerde iş yerleri açılacak dedi. Biliyorsunuz bunlar sürekli de değişti. İlk başta bütün her yer kapalı olacak dendi sonra ilgili yerler şu şekilde açılabilir dendi. Mesela şu an saat 20.00’de işyerleri kapanıyor. Buna istinaden gece ekiplerimiz açık olan yerleri araştırıp, uyarıyorlar. Sabah yine aynı şekilde her yer olmasa da saat 10.00’dan önce açılmaması gereken yerler var. Ayrıca hafta sonları açılıp, açılmayacak yerlerin,alışveriş merkezlerinin denetimi bir Komisyon Başkanı, Vali Yardımcısı ve bazen Vali’nin kendisi de dâhil olarak gerçekleşiyor. İçerdeki kapalı alanlarda toplamda olabilecek kişi sayısı, işyerlerinin kalabalık olup olmadığı, sinema salonları açık mı? Değil mi? Bunların denetimlerini sağlıyoruz. Bunun haricinde Emniyet, Sağlık, Kültür ve Ticaret Müdürlükleri ile sürekli işbirliği içerisindeyiz. Mesela Ticaret Müdürlüğü ile fahiş fiyat denetimlerine çıkıyoruz. Kültür Müdürlüğü ile konaklama yerlerinin denetimini her hafta gerçekleştiriyoruz. Emniyet Müdürlüğü ile her gün beş ekibimiz bir polis, bir zabıta olmak üzere Çarşıda,Troia caddesinde Demircioğlu caddesinde sürekli görev yapıyor. Yani bu süreçte yürüttüğümüz faaliyetler daha çok denetim ve kontrol aşaması. Daha doğrusu genelgeler de yazan her şeyin kontrolü diyebilirim.Ayrıca bizim birim olarak yaptığımız bir de Pazar yerlerinde ki denetimimiz mevcut” dedi.
“Fahiş fiyatların önüne geçemiyoruz”
Son dönemde girdi maliyetlerindeki artış bahanesiyle fahiş zam yapan firma ve şahıslara dikkat çeken Ada; “Pazar yerinde de olsa marketlerde de olsa buradaki fiyatların denetiminin yetkisi Bakanlıkta. Valilik bir komisyon kuruyor ve onunla ilgili bizden görevlendirme istediği için oraya zabıta yönlendiriyoruz. Ancak fahiş fiyat dedikleri nedir bunun bir tarifi yok. Aslında demeleri gerekir ki ürün maliyetinin %30 unu aşıyorsa bu fahiş fiyattır, biz de ona göre işlem yaparız. Pazarda bir esnafın faturasına bakıyorsun ürünü Antalya’da halden almış, 2 TL oradan çıkışı var. Birinin faturasına bakıyorsun Çanakkale’den almış 4 TL. Biri satıyor 6 TL’ye diğeri satıyor 4 TL’ye. Bu sefer 6 TL satana vatandaş o da para kazanıyor bu da kazanıyor ama öteki misli misli kazanıyor diyor. Fakat durum böyle değil. Çünkü burada bir dengesizlik söz konusu. Bize denilir ki fatura girişi üzerinden %50 ye kadar ürün satılabilir. Ona göre denetimimizi yaparız. Mesela Bakan yardımcısının birebir bana söylediği %300…Rekabet kurulunun kabul ettiği fahiş fiyat ederi buymuş. Ancak bu konuda yazılı olarak da bir açıklama yok. Yani onlarda bir şey yapamıyor açıkçası. Sadece denetimlerini gerçekleştiriyorlar. Örneğin esnaf ürünü 1 TL’ye almış, 100 TL’ye satıyor. Bunları tespit ettiklerinde onlar da rekabet kuruluna gönderiyorlar. Ceza verilirse ancak oradan veriliyor. Anlayacağınız fahiş fiyat konusu çok muallak bir konu. O yüzden bu konuda art niyetli işletmeler de ne yazık ki çok. Çünkü neye göre bir tespit yapılıp işlem yapılacak o net değil. Buna istinaden bizde bir komisyon eşliğinde denetimlere çıkıyoruz. Bir aksaklık varsa da o komisyon imzalı Ticaret İl Müdürlüğü’ne evraklar gönderiliyor, Valilik de oradan Bakanlığa gönderiyor. Gereği orada yapılıyor, süreç bu şekilde.Kısaca bizim birebir ceza yazmak gibi bir yetkimiz yok” şeklinde konuştu.
“Çeşitli sorunlarla karşılaşıyoruz”
“Pandemi başlangıcında 65 yaş üstünün sokağa çıktığı zamanlar pazar yerinde çok sıkıntılar yaşadık” diyen Ada; “Çünkü pazara girmeleri yasaktı ama illa gireceğim diye tutturuyorlar. Pazar alışverişi yapacağım diyor ancak maske getirmiyor. Mesela bir tane teyzemiz var her hafta pazara geliyor ama asla maske takmıyor ve özellikle yasak saatinde geliyor. Elinde değnekle zor yürüyen bir kadına ne cezası yazacağız. En fazla evine götürebiliyoruz. Bununla birlikte maske sıkıntısının olduğu dönemlerde vatandaş maskeyi kendisi temin edemediği için biz Haziran ayına kadar pazarda maske dağıttık. İnsanlar birinci kapıdan giriyor bir tane maske alıp çıkıyor,sonra ikinci kapıdan tekrar girip bir tane daha maske alıp cebine sıkıştırıyordu. Bunlara da şahit olduk. Bunların haricinde biliyorsunuz Pazar yerinde önce üç metre aralıklı mesafe olacak dendi sonra bu kaldırıldı. Daha sonra Vali Bey zaten tuhafiye gelmiyor deyip altı metreye kadar aralığı genişletin dedi. Bu duruma esnaf açısından bakıldığında bir sıkıntı söz konusu oldu. Çünkü beni herkes burada biliyor, burada arıyor, sadece bana gelen özel müşterilerim var diyor. Bir diğer sorun da geçtiğimiz yıllara göre kendi asli görevimizi çok fazla gerçekleştirememek. İş yerleri kapalı olduğu için bazı şeylerde otomatik olarak durdu. Mesela kaldırım işgali, işyeri ruhsat kontrolü gibi… Bütün işletmeler kapalı neyin ruhsatını kontrol edeceğiz. Bunlar bizim asli görevlerimiz arasında, iş yerini açsa da önünde işgal yok işgal yasaklandı. İşletmeler de ayrıca oturmak yasak, o yüzden açık yerlerin sadece hijyen kurallarını kontrol edebiliyoruz. Yani böyle sıkıntılarla da karşı karşıyayız. Aslında yaz döneminde Haziran ile Eylülün başı ve yasakların olduğu sürece kadar her şey daha normaldi” şeklinde konuştu.
“Pazar yerlerinde halk kuralları çiğniyor”
Pazar yerlerinde yaşanan yoğunluğa dikkat çekip, vatandaşların bu süreçte Pandemi kurallarına ilişkin daha dikkatli olması gerektiğini kaydeden Çanakkale Belediyesi Zabıta Müdürü Mustafa Ada; “Bizim pazarımız 25.500 metre kare yani içerde 2600 kişiye denk geliyor. Siz pazarın girişlerini kapatıp içeri 100 kişi de alsanız en az 10 kişisi tek bir esnaftan alışveriş yapacak ve yine kalabalık olacak. Bu doğrultuda benim çözemediğim bir konu da şu; aynı şahıslar markete gidiyor, alışverişini yapıyor kasaya geliyor. Mesafeye uyuyor önündekinin gitmesini bekleyip, öyle işlemini gerçekleştiriyor. Bu Çanakkale’de gerçekten 4-4 lük işleyen bir sistem. O yüzden marketler konusunda hiçbir sorun yaşamadık şu ana kadar. Ama aynı kişiler Pazar yerlerine gelince durum değişiyor. Bunun sebebini bir türlü algılayamadım. Bizzat şu konuşmalara şahit olmuşluğum var. Ben sivil olarak gezdiğim için bazı yaşananları dinliyorum. Esnaf diyor ki; Teyze benden alışveriş yapmanı istemiyorum. Ürünleri seçme, senin parana ihtiyacım yok, alma benden çünkü senin yüzünden bana ceza yazacaklar diyor. Kadın yine de hayır hem senden alacağım, hem de kendim seçerek alacağım diyor. Şimdi o teyzeyi tezgâhından kovup gönderse bu sefer de bize şikâyet etmeye gelecek ve satıştan imtina etti, bana mal satmadı diyecek. Esnaf o yüzden bundan da korkuyor. Çünkü yanında değilsin birebir şahit değilsin. Markette ki gibi pazarda da mesafeli durup önündekinin almasını beklesen, dikkat etsen ne olur ki? Televizyonlar bir senedir bas bas bağırıyor virüs öksürükle, temasla, hapşırıkla bulaşıyor. Maskeyi takıp mesafenizi koruyun diye… Esnaf da ne yapsın artık bu şekilde illa seçeceğim diyenlere eldiven veriyor. Bu durumla ilgili sorunu da ancak bu şekilde aşabildik” ifadelerini kullandı.
“Esnaf kurallara uyuyor”
Ada sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Cezalar ilgili oranların yetkisi Mülki İdare Amirindedir. Poliste, zabıta da tuttuğu tutanakları valiliğe gönderir. İlk dönem yani ilk bir ay da özellikle kurallara uymayanlara cezai yaptırım uygulanacaktır denildiğinde burada da cezai işlemler yapıldı. Ama diğer illerde ki gibi şurada kumar oynandı buraya baskın yapıldı gibi olaylara hiç şahit olmadık. Özellikle kahvehaneler açık olduklarında oyun yasak ama müşteri kabul edebilirsiniz dendi. O dönemde oyun oynatan kahveci bile olmadı. Esnafımız bu konuda gerçekten duyarlı. Ancak vatandaşımıza bakacak olursak kimisi aşırı duyarlı kimisi de çok duyarsız. Birini ikaz ediyorsun tamam bana bir şey olmaz diyor, biri de içerde ki kişi çıksın öyle gireyim diyor, buradan onun beklediğini fark etmeyen ya da umursamayan birisi içeri giriyor bu sefer yine bizi arıyor benim önüme geçti vs. gibi bu tarz sıkıntılarla da karşılaşıyoruz.”
“Hepimiz kurallara uymak zorundayız”
“Ceza yazıldığında her zaman bir tepki yaşanıyordu. Bu sürecin ilk başlangıcında da evet ben bunu yapmamalıydım hatalıyım diyenler çoğunluktaydı. Fakat şu anda ekonomik şartlar insanları o kadar zorluyor ki çok fazla üzerlerine gidip, bir şey diyemiyoruz. Çünkü vatandaş anında “Aç mı kalalım? Çoluğumuz çocuğumuz var kiramızı, elektriğimizi ödeyemiyoruz diye tepki gösteriyorlar” diyen Ada; “İncelenildiğinde gerçekten de durum böyle. Ama bu da demek değildir ki kurallara uymayacak dikkat etmeyeceksin.Bu süreçte herkesin bu kurallara uyması gerek. Başka türlü maalesef bir çıkar yolu yok. Maske, mesafe, hijyen kurallarına hepimiz uymak zorundayız. Mesela hafta içi kordona indim çok kalabalıktı. Evet çok sıkıldık sürekli evlerdeyiz ama mesafeyi korumamız önemli. Bu nedenle kurallara uymayanlara tabii ki biz gene de gereğini yapıyoruz” şeklinde konuştu.
“Esnafımız varsa bizde varız”
Vatandaşın işini kolaylaştırmak için görev başında olduklarını dile getiren Ada; “Esnafımıza söylemek istediğim; esnafımız varsa zabıtaya ihtiyaç var. Yani onlar varsa biz varız. Bizim amacımız esnafa zorluk çıkartmak değil. Kurallara uymayanları bu konuda ikaz etmek. Cebimizden ceza yazalım mantığında da değiliz. Biz son noktada cezai işlem yaparız. Aslında görevimiz şöyle yapman gerekiyor böyle yapman gerekiyor diyerek onların işlerini kolaylaştırmak. Ki emin olun işlem yaptığımız ceza yazdığımız esnaf olsun, şahıs olsun mutlaka daha öncesinden bir ya da iki ikazı vardır. Şurayı kazarken su borusunu patlatmışlardır ona anında işlem yapmak zorunda kalırız. Ama gelmiştir kaldırıma sandalye koymuştur, onu alması konusunda uyarırız. Ancak üçüncüye dördüncüye yapılan bir hata hata değil, kasıttır. O yüzden bizim amacımız onlara yardımcı olmak, cezalandırmak değil. Bu süreçte ne kadar mağdur olduklarını da birebir gözlemleyebiliyoruz. Biz onlara yapabileceğimiz bir şey olduktan sonra her zaman elimizden geleni yapmaya da hazırız. Ama tekrar söylüyorum biz vatandaşın işini kolaylaştırmak için buradayız. Bazı şeylere hayır diyorsak kanunla sınırlandırılmıştır ve yetkimiz yoktur. O yüzden hayır deriz” ifadelerini kullandı.
Özden Nur Özden